Ώρα να κοιτάξουμε την αλήθεια στα μάτια
Του Μάκη Παπαδάτου
Δημοσιογράφου – Συμβούλου Επικοινωνίας
Γραμματέα Συλλόγου Στήριξης Θυμάτων Εγκληματικών Ενεργειών «ΝΕΜΕΣΙΣ»
Μία από τις πλέον ευαίσθητες και ταυτόχρονα επίκαιρες κοινωνικές συζητήσεις φιλοξενήθηκε το Σάββατο 6 Ιουνίου στο Μουσείο «Μαρίκα Κοτοπούλη», όπου πραγματοποιήθηκε εκδήλωση του Δήμου Ζωγράφου και της Δημοτικής Επιτροπής Ισότητας με θέμα τις γυναικοκτονίες και την έμφυλη βία.
Η εκδήλωση οργανώθηκε με πρωτοβουλία της δημοτικής συμβούλου της διοίκησης και πρώην αντιδημάρχου Ράνιας Νενεδάκη, η οποία, παρά την απομάκρυνσή της από τη θέση της αντιδημάρχου πριν λίγους μήνες, εξακολουθεί να δραστηριοποιείται σε ζητήματα κοινωνικής ευαισθητοποίησης και να προσφέρει τις υπηρεσίες της στον Δήμο.
Το θέμα μόνο θεωρητικό δεν είναι. Τα τελευταία χρόνια η ελληνική κοινωνία έχει βρεθεί αντιμέτωπη με μια σειρά υποθέσεων που συγκλόνισαν το πανελλήνιο, αναδεικνύοντας με τον πιο τραγικό τρόπο τη βία που ασκείται σε γυναίκες λόγω του φύλου τους. Οι δολοφονίες της Ελένης Τοπαλούδη, της Καρολάιν Κράουτς, της Κυριακής Γρίβα και άλλων γυναικών άνοιξαν έναν ευρύ δημόσιο διάλογο γύρω από την προστασία των θυμάτων, τις ευθύνες της Πολιτείας και την ανάγκη πρόληψης.
Παράλληλα, τα στοιχεία των τελευταίων ετών δείχνουν ότι η ενδοοικογενειακή βία δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο αλλά ένα πρόβλημα με μεγάλες κοινωνικές διαστάσεις. Οι καταγγελίες στις αρμόδιες αρχές αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο, ενώ χιλιάδες γυναίκες ζητούν κάθε χρόνο τη βοήθεια της Αστυνομίας, της Δικαιοσύνης και των υποστηρικτικών δομών. Ειδικοί επισημαίνουν ότι οι πραγματικές διαστάσεις του φαινομένου είναι ακόμη μεγαλύτερες, καθώς πολλά περιστατικά δεν καταγγέλλονται ποτέ.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η παρουσία των γονέων της Ελένης Τοπαλούδη, Γιάννη Τοπαλούδη και Κούλας Αρμουτίδου. Με αξιοθαύμαστη δύναμη μίλησαν για τον αβάσταχτο πόνο της απώλειας του παιδιού τους, αλλά και για τον πολύχρονο αγώνα που έδωσαν ώστε να αποδοθεί δικαιοσύνη και να καταδικαστούν οι δράστες της δολοφονίας.
Ο Γιάννης Τοπαλούδης αναφέρθηκε στη δύναμη που αντλεί η οικογένεια από τη στήριξη της κοινωνίας, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της σωστής διαπαιδαγώγησης των παιδιών μέσα από αξίες όπως η αγάπη, η ενσυναίσθηση, ο σεβασμός και η συγγνώμη.
Στη συζήτηση συμμετείχε επίσης ο ποινικολόγος και δικηγόρος της οικογένειας Τοπαλούδη, Ευάγγελος Γκιουγκής, ο οποίος τάχθηκε υπέρ της θεσμικής αναγνώρισης του όρου «γυναικοκτονία», υποστηρίζοντας ότι η έμφυλη διάσταση αυτών των εγκλημάτων πρέπει να αποτυπώνεται και σε νομικό επίπεδο.
Το ζήτημα αυτό εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έντονης συζήτησης τόσο στον νομικό κόσμο όσο και στην κοινωνία. Υποστηρικτές της καθιέρωσης του όρου θεωρούν ότι αναδεικνύει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτών των εγκλημάτων και συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση του φαινομένου. Από την άλλη πλευρά, αρκετοί νομικοί εκφράζουν την άποψη ότι ο Ποινικός Κώδικας ήδη αντιμετωπίζει με την ίδια αυστηρότητα κάθε ανθρωποκτονία και ότι η δημιουργία ξεχωριστής κατηγορίας δεν θα επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές στην απονομή της δικαιοσύνης.
Η δικηγόρος οικογενειακού δικαίου Νάντια Κωνστάντου αναφέρθηκε στις υποθέσεις έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας που διαχειρίζεται καθημερινά, επισημαίνοντας τα κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν στην προστασία των θυμάτων.
Η εκπαιδευτικός και δημιουργός ντοκιμαντέρ Βίλμα Μενίκη παρουσίασε τη δουλειά της γύρω από τα δικαιώματα των γυναικών και το πρώτο ντοκιμαντέρ στην Ελλάδα με αντικείμενο τις γυναικοκτονίες, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης.
Η Φωτεινή Σιάνου, μέλος της Πρωτοβουλίας κατά των Γυναικοκτονιών και πρώην εκπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ για την Ισότητα των Φύλων, αναφέρθηκε στους αγώνες που έχουν δοθεί διαχρονικά για την αναγνώριση και αντιμετώπιση της έμφυλης βίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η τοποθέτηση της πρώην Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ξένης Δημητρίου, η οποία αναφέρθηκε στις θεσμικές παρεμβάσεις που απαιτούνται για την αποτελεσματικότερη πρόληψη και αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, παρουσιάζοντας μεταξύ άλλων παραδείγματα καλών πρακτικών από το εξωτερικό.
Στην εκδήλωση παρευρέθηκε και η δήμαρχος Ζωγράφου Τίνα Καφατσάκη, η οποία υπογράμμισε τον ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης στην πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης βίας, καλώντας τους πολίτες να μην αδιαφορούν απέναντι σε περιστατικά κακοποίησης.
Η εκδήλωση ανέδειξε για ακόμη μία φορά ότι η έμφυλη βία δεν αποτελεί μια μακρινή ή ξένη πραγματικότητα. Πρόκειται για ένα κοινωνικό πρόβλημα που αφορά κάθε γειτονιά, κάθε οικογένεια και κάθε τοπική κοινωνία.
Η πρωτοβουλία για μια τέτοια συζήτηση αξίζει να καταγραφεί. Ωστόσο, πολλοί δημότες θα ήθελαν να δουν την ίδια ευαισθησία και επιμονή να εκδηλώνεται και απέναντι σε ζητήματα παραβατικότητας, ασφάλειας και εγκληματικότητας που απασχολούν καθημερινά τις γειτονιές του Ζωγράφου. Η ενημέρωση είναι απαραίτητη. Η πρόληψη, η έγκαιρη παρέμβαση και η ουσιαστική προστασία των πολιτών είναι ακόμη πιο αναγκαίες.
